Mạng trong nhà xưởng hay có một kiểu lỗi rất khó chịu: bình thường thì ổn, nhưng cứ lúc máy nén khí khởi động, cầu trục chạy, máy hàn làm việc hoặc dây chuyền có biến tần tăng tốc, thì máy quét mã vạch mất kết nối, camera giật hình, phần mềm quản lý kho báo lỗi đồng bộ. Khởi động lại switch không hết, thay switch mới cũng không hết — vì lỗi nằm ở đường đi của dây.
Ba nguồn gây lỗi trong nhà xưởng
- Nhiễu điện từ từ cáp động lực, động cơ và đặc biệt là đường cáp ra biến tần, máy hàn. Cáp mạng chạy song song sát cáp điện càng dài thì càng hứng nhiễu nhiều.
- Chênh lệch điện thế đất giữa hai khu nhà hoặc hai tủ điện khác nhau. Cáp đồng nối hai khu có thể trở thành đường dẫn dòng điện không mong muốn — và đường dẫn sét lan.
- Nhiệt độ dưới mái tôn mùa hè rất cao. Cáp nóng thì suy hao tăng; đường cáp vốn đã dài sát giới hạn sẽ bắt đầu chập chờn vào buổi trưa.
Quy tắc đi dây
Tách cáp mạng khỏi cáp động lực
Các tiêu chuẩn cáp mạng như TIA-569 và EN 50174-2 có bảng khoảng cách tách biệt, phụ thuộc loại cáp, công suất và việc có vách ngăn kim loại hay không. Nguyên tắc thực tế ngoài hiện trường:
- Đi máng cáp riêng cho mạng. Nếu buộc phải đi chung máng thì phải có vách ngăn kim loại được nối đất.
- Giữ khoảng cách càng xa càng tốt với cáp động lực — tối thiểu khoảng 30 cm, và xa hơn hẳn với cáp ra biến tần, máy hàn, tủ điện công suất lớn.
- Khi buộc phải cắt ngang đường cáp điện, cắt vuông góc 90°, không chạy song song dù chỉ một đoạn ngắn.
- Không bó chung dây mạng với dây điện trên cùng ty treo hay giá đỡ.
Chọn cáp đúng môi trường
| Tình huống | Lựa chọn | Lưu ý |
|---|---|---|
| Văn phòng trong xưởng, xa nguồn nhiễu | Cáp U/UTP Cat6 đồng nguyên chất | Đủ dùng nếu tách khoảng cách tốt |
| Sát khu máy móc, biến tần | Cáp chống nhiễu F/UTP hoặc S/FTP | Chỉ hiệu quả khi đầu nối, patch panel và tủ rack được nối đất đúng cách |
| Nối giữa hai nhà xưởng, hoặc đoạn trên 90 m | Cáp quang | Miễn nhiễm nhiễu điện từ, không truyền chênh lệch điện thế và sét giữa hai khu |
| Đoạn đi ngoài trời | Cáp vỏ ngoài trời, chống tia UV, trong ống bảo vệ | Cáp trong nhà để ngoài trời giòn vỏ sau một, hai mùa nắng |
Cáp chống nhiễu nối đất sai còn tệ hơn cáp thường. Lớp lưới chống nhiễu không được nối đất, hoặc nối đất ở hai đầu có điện thế khác nhau, có thể tự nó trở thành ăng-ten thu nhiễu. Nếu không làm được hệ nối đất chuẩn, hãy ưu tiên tách khoảng cách hoặc dùng cáp quang.
Tránh vùng nóng
Không đi cáp áp sát mặt dưới mái tôn. Đi dọc xà thấp hơn, trong máng hoặc ống, tránh các khu gần lò, máy sấy, ống xả khí nóng.
Kiểm tra sau khi thi công
- Đo từng đường cáp. Tối thiểu là đo thông mạch, đúng sơ đồ chân và chiều dài. Với đường trục và đường cho thiết bị quan trọng, dùng máy đo chứng nhận để có kết quả suy hao, nhiễu xuyên kênh theo chuẩn.
- Xem bộ đếm lỗi trên switch quản lý (lỗi CRC, lỗi khung) trong lúc xưởng chạy hết công suất một ca. Bộ đếm tăng đúng lúc máy móc khởi động là dấu hiệu nhiễu rõ nhất.
- Thử tải thực tế: chạy máy quét, camera, phần mềm kho cùng lúc với máy móc nặng.
Bàn giao phải có gì
- Sơ đồ đi dây thể hiện tuyến máng cáp và vị trí giao cắt với cáp điện.
- Đánh số hai đầu mỗi đường cáp, trùng với số trên patch panel.
- Bảng kết quả đo từng đường.
Với hệ thống mạng nhà xưởng đang chập chờn, kỹ thuật viên TMT bắt đầu bằng việc đọc bộ đếm lỗi của switch trong giờ sản xuất và dò tuyến cáp — xác định đúng đoạn bị nhiễu rồi mới đề xuất đi lại, thay vì làm lại toàn bộ.
